سندرم خستگی مزمن

 

 

 

 

 

 

 

خلاصه مطلب :

سندرم خستگي مزمن ، اختلالي است که مشخصه اصلي آن يک دوره حداقل 6 ماهه ، احساس خستگي بيش از حد مي باشد که با بيماري جسمي خاصي قابل ارتباط نباشد.

 

در اين اختلال ، خستگي فرد با فعاليت جسمي و حتي فکري افزايش يافته ، ولي با استراحت بهبود نمي يابد . علاوه بر سردرد مشکلات متعددي مانند درد هاي عضلاني ، تب ، اختلالات گوارشي ، اختلالات شناختي و گلودرد در اين سندرم مشاهده مي شود .

 

علت اصلي سندرم خستگي مزمن ،  مشخص نمي باشد ولي نقش عفونت هاي ويروسي و استرسهاي روحي و رواني در بروز اين اختلال پر رنگ تر است . در بسياري از افراد شروع سندرم خستگي مزمن به دنبال عفونت هاي ويروسي شديد مانند بيماري آنفولانزا مي باشد.

 

تست مشخصي براي تشخيص اين اختلال وجود ندارد ، ولي قبل از تشخيص اين اختلال لازم است شخص   تستهاي آزمايشگاهي مختلفي را براي رد کردن احتمال وجود مشکلات جسمي انجام دهد و کارکرد کليه ، کبد ، تيروئيد مورد بررسي قرار بگيرد .

 

 

 

 

سندرم خستگي مزمن  ، مجموعه اي از علايم است که همانطور که از  نام آن پيداست  فرد مبتلا ، از خستگي مفرط رنج مي برد که  با بيماري جسمي يا اعصاب و روان دیگری قابل توجيه نيست . خستگي با فعاليت جسمي و يا ذهني تشديد مي يابد اما  با استراحت بهتر نمي شود .

براي  تشخيص اين سندرم فرد بايد  حداقل 4 مورد از علائم زير را حداقل به مدت  6 ماه داشته باشد و اين علايم به علت اختلال جسمي يا اعصاب و روان زمينه اي  نباشد.

· احساس خستگي.

· اختلال در حافظه کوتاه مدت ، اختلال تمرکز و يا  احساس گيجي.

· گلو درد و يا حس تورم در گلو.

· افزايش اندازه غدد لنفاوي در ناحيه گردن و يا زير بغل.

· درد هاي عضلاني و مفصلي  بدون تورم و يا التهاب و قرمزي ، که محل درد  مکررا  تغيير مي کند .

· بروز سردرد و يا تغيير در شدت و نوع سردرد هاي قبلي.

· خوابي که باعث رفع خستگي نمي شود.

· خستگي شديد بعد از فعاليت فيزيکي و يا فکري که بيش از 24 ساعت ادامه پيدا کند.

 

 

عوامل خطر:

 

علت  دقيق و مشخصي براي بروز اين اختلال مشخص نشده است ،  اما مواجه با برخي از عوامل در افراد مستعد ،مي تواند باعث بروز اين سندرم شود ؛

عفونت هاي ويروسي :  بسياري از افراد اولين نشانه هاي اين سندرم  را بعد از ابتلا به بعضي از عفونتهاي ويروسي تجربه مي کنند  .

اختلال در سيستم ايمني : در بسياري از افراد مبتلا به اين اختلال نقصهاي جزئي در سيستم ايمني مشاهده شده است ولي اين ارتباط کاملا مشخص و اثبات شده نيست.

اختلالات هورموني: اختلال در سطح خوني بعضي از هورمونها مانند هورمونهاي غده هيپوفيز ، آدرنال و هيپوتالاموس در بيماران مبتلا مشاهده شده است و احتمال نقش اين هورمونها در بروز سندرم خستگي مزمن وجود دارد.

سن : سندرم خستگي مزمن مي تواند در سنين مختلف مشاهده شود ولي سن شايع براي بروز اين اختلال در حدود 40 تا 50 سالگي مي باشد.

جنسيت : اين اختلال در خانمها به ميزان دو برابر بيشتر از آقايان مشاهده مي شود.

استرسهاي روزمره  در بروز اين اختلال نقش زيادي ايفا مي کنند .

 

 

تشخيص:

 

هيچ تست مشخص آزمايشگاهي براي تشخيص اين سندرم وجود ندارد و از طريق رد کردن ساير اختلالاتي که علايم مشابه اي  دارند  تشخيص قطعی می شود .

 

قبل از تاييد تشخيص اين سندرم بايد ساير اختلالات اعصاب و روان و جسمي را  که مي توانند علائم مشابه اين سندرم را در فرد ايجاد کنند رد کرد ، شايعترين اختلالاتي که مي توانند علائم خستگي شديد را در فرد ايجاد کنند شامل ؛

اختلال خواب : بي خوابي ، اختلالات تنفسي و سندرم پاي بي قرار در زمان خواب .

اختلالات جسمي : کم خوني ، ديابت ، کم کاري تيروئيد ، عفونتهاي ويروسي

اختلالات اعصاب و روان : افسردگي ، اضطراب ، اختلال دوقطبي ، اسکيزوفرنيا 

 

                            

پيامدهاي شايع سندرم خستگي مزمن :

 

· افسردگي

· انزواي اجتماعی

· محدوديت در زندگي روزمره

· افزايش غيبت در محل کار

 

درمان :

 

درمان در اين اختلال بر روي کاهش شدت علايم تمرکز مي کند . درمانها شامل:

 

درمان دارويي : داروهاي ضد افسردگي از طريق  افزايش تحمل نسبت به درد و بهبود علائم جسمي و  علايم روانپزشکي  در درمان بيماران موثرند . در بعضي موارد مي توان از داروهاي خواب آور تحت نظر پزشک براي درمان بيماران استفاده کرد.

 

درمان با روشهاي تحريک مغزي : روشهاي جديد تحريک مغزي با جريان مستقيم ( TranscranialDirect current Stimulation ) بدون عارضه خاصي باعث کاهش حساسيت فرد نسبت به درد و کاهش علايم  افسردگي شود و  اثرات طولاني مدتي را  در درمان سندرم خستگي مزمن بر جاي مي گذارد.

 

ورزش : با ورزش کردن بصورت روزانه و منظم ، شدت  خستگي در فرد کاهش مي يابد .

 

رواندرماني و مشاوره: از طريق يادگيري راه هاي مقابله با مشکلات و روشهاي تن آرامي و کسب مهارتهاي حل مساله  و تغير مناسب در شيوه زندگي  ، به ميزان زيادي مي توان با علايم اختلال خستگي مزمن مقابله کرد  .

 

 

بهبود شيوه زندگي :

 

کاهش استرس: بايد از ميزان استرسهاي روزمره کاست  و  از انجام فعاليت هاي جسمي شديد خودداري کرد  .

 

بهبود خواب : خوابيدن و بيدار شدن در يک زمان مشخص و منظم در شبانه روز توصيه مي گردد . از نوشيدن چايي و قهوه قبل از خواب پرهيز شود .

 

تنظيم سطح فعاليت روزانه : سعي کنيد در طي روز ميزان مشخصي و ثابتي فعاليت کنيد . فعاليتهاي خيلي شديد در طي يک روز مي تواند باعث خستگي شديد در طول روز هاي بعدي شود .