اختلال اوتیسم

 

 

خلاصه مطلب :

اختلال طيف اوتيسم يک اختلال تکامل مغزي مي باشد .

علامت اصلي اوتيسم ، اختلال در توانايي کودک براي بر قراري ارتباط و تعامل با ديگران مي باشد .

تاخير در شروع صحبت کردن و رشد کلامي از علائمي هستند که توسط والدين گزارش مي شود.

کودک رفتارهاي تکراري و کليشه اي انجام مي دهد ( بطور مثال کودک به صورت مکرر جملات يا کلماتي را تکرار مي کند و يا رفتار تکراري انجام مي دهد )

کودک مبتلا به اوتیسم به فعاليتها و سوژه هاي خاص و محدودي علاقه مند است . بطور مثال ساعتها به وسايلي مانند پنکه که حرکت دوراني دارند خيره مي شود.

 

کودکان مبتلا به اختلال اوتیسم ( در خودماندگی ) ، معمولا کودکانی هستند که در دوران نوزادی و بعد از آن بسیار آرام هستند ، جلب توجه و سر و صدای زیادی ندارند و مزاحمت زیادی برای والدین ایجاد نمی کنند و برای آرام کردن آنها نیاز زیادی به در آغوش گرفتن نیست. ( به اصطلاح والدین ، بچه های بسیار خوبی هستند) .

 

 

معمولا با تاخیر در رشد کلامی ، والدین کودک نگران شده و به پزشک مراجعه می کنند.

 

 

در صورتی که درمانهای آموزشی و رفتاری در سن پایین شروع شوند ، تاثیر بیشتری در بهبود وضعیت کودک مبتلا خواهند داشت.

 

 

 

اختلال طيف اوتيسم ( در خود ماندگی ) بر توانايي کودک و چگونگي درک او از محيط اطراف و روابط اجتماعي  تاثير مي گذارد . کودک مبتلا به بیماری اوتیسم مهارتهای کلامی و اجتماعی را که برای بر قراری ارتباط و تعامل با اطرافیان نیاز دارد ، کسب نمی کند و یا مهارتهایی را که در چند ماه اول زندگی فراگرفته است ، از دست می دهد. اگر چه اختلال اوتیسم ممکن است با علائم مختلف و متفاوتی بروز پیدا کند ، ولی علائم کلی شامل اختلالات رفتاری و اختلال در بر قراری ارتباط با دیگران می باشد .

 

شایعترین علامتی که توجه والدین را جلب می کند و علت مراجعه می باشد ، تاخیر در شروع تکلم است.

 

 

علایم اختلال طیف اوتیسم به دو دسته تقسیم می شود :

1- علایم ارتباطی

2- علایم رفتاری

 

1- علائم ارتباطي و تعاملي شايع در اختلال طيف اوتيسم :

 

· وقتي اسم کودک را صدا ميزنيم توجهي نشان نمي دهد و نگاه نمي کند.

 

· علاقه اي به درآغوش گرفتن و بغل کردن ندارد و بيشتر ترجيح ميدهد به تنهايي بازي کند.

 

· ارتباط چشمي زيادي با اطرافيان بر قرار نمي کند.

 

· تاخير در تکلم و يا صحبت نکردن و يا از دست دادن توانايي هاي کلامي که قبلا یا گرفته است.

 

· ناتواني در شروع  مکالمه يا ادامه مکالمه با اطرافيان ( فقط ممکن است وقتي به چيزي احتياج دارد درخواست کند )

 

· صحبت کردن با ريتم و يا تون غير معمول ( مثلا با آواز خواندن حرف بزند و يا مثل روبات صحبت کند ).

 

· تکرار مداوم جملات و يا کلمات بدون دليل.

 

· متوجه سوالات و دستورات ساده نمي شود.

 

· عدم بروز احساسات و درک نکردن احساسات ديگران.

 

· بر قراري ارتباط با ديگران با روشهاي غير معمول مثلا پرخاشگري يا رفتارهاي مخرب.

 

2- علايم رفتاري شايع در اختلال طيف اوتيسم :

 

· علاقه زياد به کارهاي تکراري مانند دست زدن ، تاب خوردن دارد.

 

· بروز دادن ناراحتي با ايجاد کمترين تغيير در روال روزمره ( با تغییر لباس یا تغییر غذا ) .

 

· داشتن حرکات کلیشه ای ( بطور مثال جلو و عقب رفتن ، چرخیدن ، کوبیدن روی میز ).

 

· اختلال در هماهنگي حرکات ( ناشي گري ، راه رفتن روي انگشتان پا  ، سفت کردن عضلات ).

 

· حساسيت به محرکهايي مانند نور ، صدا و يا لمس شدن.

 

· جلب شدن توجه کودک با محرکهای غیر معمول ( بطور مثال تیک تیک ساعت )

 

· اشتغال ذهني با قسمت خاصي از يک وسيله ،( مثلا بازی کردن با چرخ ماشین ، به جای بازی کردن با خود ماشین ) و يا خيره شدن به وسايلي مانند پنکه که حرکت چرخشي دارند.

 

·  غذاهاي عجيب را ترجیح می دهد و يا وابستگي به رژيمهاي غذايي خاص و محدود دارد .

 

تعداد زيادي از کودکان مبتلا به اوتيسم در يادگيري مهارتها کند هستند و در تعداد زيادي از افراد مبتلا درجاتي از عقب ماندگي ذهني نيز مشاده مي شود. ولي در برخي از انواع اوتیسم ، توانایی ذهني حتي بسيار بالاتر از حد معمول مي باشد و مشکل ، ناتواني در بر قراري ارتباط با محيط اطراف است.

 

علل بروز اختلال اوتيسم :

 

ژنتیک: نقش بسیار مهمی در بروز اوتیسم در کودکان دارد و در مواردی که یک کودک مبتلا به اوتیسم در خانواده وجود داشته باشد ، احتمال بروز در فرزندان بعدی افزایش خواهد یافت. البته در خیلی از موارد والدین کودک مبتلا سابقه اختلال مشابه را در افرد فامیل ذکر نمی کنند که می تواند به دلیل نقش ژنهای مختلف و تاثیرات متقابل ژنهای متفاوت در بروز بیماری باشد.

 

عوامل محیطی : عفونتهای ویروسی ، اختلالات زمان بارداری ، تولد زودتر از موعد و کمبود وزن شدید هنگام تولد ، سن بالای پدر و مادر ، دیابت و چاقی در مادر ، آلودگی هوا و آلودگی سرب از مهمترین عوامل شناسایی شده در بروز اختلال می باشند.

 

درمان :

 

درمان قطعي و دائم براي اختلال اوتيسم وجود ندارد ولي نقش درمانهاي آموزشی و توانبخشي در منزل و بيرون از خانه بسيار مهم و تعيين کننده است. درمانهاي توصيه شده براي اين اختلال شامل :

 

رفتار درماني و درمانهاي ارتباطي : آموزشهايي براي کاهش رفتارهاي مخرب و پرخاشگري و يادگيري مهارتهاي جديد جهت بهتر کردن روابط اجتماعي و بين فردي , همچنین آموزش مهارتهای کلامی.

 

درمانهاي آموزشي : کودکان مبتلا به اوتيسم معمولا به درمانهاي آموزشی منظم و ساختاريافته جواب خوبي مي دهند . تيم هاي درماني که شامل متخصص روانپزشک ، روانشناس ،  کاردرمانگر و گفتاردرمانگر  مي باشند ، بهترين تاثير را در آموزش بجاي مي گذارند.

 

خانواده درماني : آموزش خانواده جهت چگونگي تعامل و ارتباط برقرار کردن با کودک مبتلا باعث تسريع يادگيري مهارتها و روابط اجتماعي خواهد شد . همچنين مهارتهایی براي مديريت رفتارهاي نابهنجار کودک به خانواده ارائه می شود.

 

دارو درماني :  با کنترل کردن رفتارهاي نابهنجار مانند پرخاشگري و بيش فعالي و يا کم کردن ميزان ترس و اضطراب و افزايش توجه و تمرکز ، باعث افزايش تاثير ساير برنامه هاي درماني و آموزشي در کودک خواهند شد.

 

 

نویسنده :

دکتر سید رضا مهدوی

دکتر مینا اسدی