اختلال شخصیت مرزی

 
 
Borderline Personality Disorder


 

در بسياري از افراد مبتلا به اختلال شخصيت مرزي مشکلات زير ديده مي شود :

 

· ناتوانی در تنظيم عواطف و احساسات

· رفتارهاي ناگهاني ، بدون فکر و بي پروا

· روابط بدون ثبات با اطرافيان

 

 

در افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی احتمال بروز اختلالاتی مانند ؛ افسردگی ، اضطراب ، اعتیاد ، پرخوری یا بی اشتهایی عصبی ، آسیب به خود و خودکشی افزایش می یابد.

 

در بسیاری از بیمارانی که با علائمی مانند افسردگی ، اضطراب ، عصبانیت و بخصوص سوء مصرف مواد مراجعه می کنند اختلال شخصیت مرزی می تواند وجود داشته باشد .  بی توجهی و درمان نکردن اختلال شخصیت مرزی می تواند منجر به عود مجدد اعتیاد ، افسردگی و یا اضطراب شود و باعث اختلال عملکرد فرد در زندگی خانوادگی و شغلی شود.

 

 

مشخصه اصلی اختلال شخصیت مرزی ، بی ثباتی در رفتار ، احساس ، خلق ، روابط بین فردی و حتی بی ثباتی در نحوه نگرش فرد نسبت به خودش می باشد. بطور مثال فرد در برخورد با اطرافیان خود در یک لحظه و بدون دلیل موجه بشدت عصبانی می شود و رفتارهایی را بروز می دهد و به دنبال آن ممکن است بطور ناگهانی از رفتار و احساسات خود دچار پشیمانی شود . این ناپایداری می تواند باعث ایجاد اختلال جدی در زندگی شخصی و روابط کاری فرد بشود و نتایج جبران ناپذیری را بدنبال داشته باشد.

 

 

 

علائم اختلال شخصيت مرزي :

 

وجود 5 مورد از علائم زير ، بطور مداوم و طولاني در فرد احتمال وجود اين اختلال را افزايش مي دهد :

 

· نشان دادن واکنشهاي هيجاني شديد مانند خشم ، عصبانيت ،اضطراب و افسردگي در برابر محدوديتها و يا واقعيتهاي روزمره ( بطور مثال عصبانيت و پرخاشگري شديد در فرد به دنبال تاخير چند دقيقه اي در يک قرار ملاقات) .

 

· روابط طوفاني و شديدا متغيير با خانواده ، دوستان و شريک زندگي ( بطور مثال فرد در يک لحظه ابراز علاقه شديد به دوست ، همکار و يا همسر خود نشان می دهد ، و در لحظه ديگر از او متنفر مي شود )

 

· خلق بسيار متغيير ( در عرض چند ساعت يا چند روز خلق فرد بطور مکرر تغيير مي کند )

 

· احساس مداوم پوچي و خستگي .

 

· احساس خشم نا متناسب با شرايط و يا ناتواني در کنترل خشم ( بطور مثال شکستن وسايل منزل و يا پرخاشگری فیزیکی در زمان خشم )

 

· بدبيني ، احساس جدا شدن از محيط اطراف ، احساس واقعي نبودن محيط اطراف در شرايط پر استرس.

 

· افکار تکرار شونده در مورد آسيب زدن به خود و خودکشي ( مانند بریدن یا سوزاندن قسمتی از بدن ).

 

· رفتارهاي تکانه اي  و قانون شکني ( مصرف مواد ، رانندگي خطرناک و يا رفتارهاي جنسي پر خطر ) .

 

· تصوير ذهني و برداشت ناپايدار و غيرمنطقي از خود که منجر به بروز تغييرات ناگهاني در احساسات ، برنامه ريزي ها و اهداف فرد شود.

 

آسيب به خود و خودکشي :

 

رفتارهاي آسيب زننده و يا تلاش براي خودکشي در حدود 80 درصد افراد مبتلا به اختلال شخصيت مرزي ديده مي شود و در حدود 4 تا 9 درصد از موارد منجر به مرگ خواهد شد. افراد مبتلا به اختلال شخصيت مرزي بطور مکرر در مورد خودکشي صحبت مي کنند و يا اطرافيان خود را تهدید مي کنند که در صورتي که درخواستهاي آنها را انجام ندهند به خود آسيب خواهند زد.

 

برخلاف خودکشي رفتارهايي مانند بريدن دست با تيغ ممکن است به قصد خودکشي نباشد و فقط راهي براي ابراز و يا تخليه استرس در فرد مبتلا به اختلال شخصيت باشد. مثلا فرد در هنگام استرس يا عصبانيت ، خودش را کتک بزند و يا با تيغ قسمتی از بدن خود را زخمي کند

 

 

 

علايم اختلال شخصيت مرزي در سنين نوجواني و يا ابتداي جواني شروع شده و به تدريج افزايش مي يابد.

 

 

 

علل بروز اختلال شخصيت مرزي :

 

علل قطعي و مشخص براي بروز اين اختلال مشخص نشده است ولي نقش عوامل ژنتيکي و فاکتورهاي محيطي در بروز اين اختلال پر رنگ تر است . روابط ناپايدار در خانواده و جامعه از عوامل خطر براي بروز اين اختلال شناخته مي باشد.

 

درمان :  

 

درمان اختلال شخصيت مرزي طولاني مدت و مشکل است و به درمانهاي دارويي و درمانهاي غير دارويي تقسيم مي شود؛

 

درمانهاي دارويي :

 

· در مواردي که علائم شديد و جدي باشد

 

· احتمال خودکشي ، آسيب زدن به خود و ديگران وجود داشته باشد.

 

· اختلالات همراه مانند افسردگي ، مصرف مواد مخدر و محرک ، توهم

 

· کمک به تسريع درمان غير دارويي

 

درمانهاي غير دارويي :

انواع مختلفي از رواندرماني براي افراد مبتلا به اين اختلال شخصيت وجود دارند که در صورتي که بصورت مرتب و طولاني پيگيري شوند ، مي توانند علائم را تا حد زيادي کاهش دهند . انواع رايج تر اين درمانها شامل ؛

 

· شناخت  رفتار درماني Cognitive Behavior Therapy )  : کمک به فرد براي شناسايي باورهاي غير منطقي در برخورد با حوادث و کنترل رفتار.

 

· درمانهاي ديالکتيکال Dialectical Behavior Therapy  ) : کمک به فرد براي ايجاد تفکر آگاهانه و برداشت منطقي در موقعيتهاي روزمره.

 

· درمانهاي متمرکز بر طرحواره هاي فرد (Schema focused Therapy ) : ترکيبي از شناخت رفتار درماني و انواع ديگر رواندرماني براي کمک به فرد براي شکل دهي مجدد به طرحواره هاي ذهني و تصحيح تصوير ذهني که فرد از خود دارد.

 

 

· خانواده درماني براي اطرافيان فرد مبتلا و تغيير نگرش خانواده و همچنين آگاهي دادن به خانواده در مورد چگونگي برخورد با فرد مبتلا

 

 

 

نویسنده :

دکتر سید رضا مهدوی

دکتر مینا اسدی