داروی لیتیوم

Lithium

 

 

اثرات داروي ليتيوم : 

· درمان حملات حاد اختلال دو قطبي و افسردگي

· جلوگيري از عود افسردگی و اختلال دو قطبی

· کاهش اقدام به خود کشي

· کاهش مرگ و مير زودرس

· جلوگيري از مرگ سلولهاي مغزي

· کاهش ريسک بيماري آلزايمر

· اختلال وسواس مقاوم به درمان

· کنترل پرخاشگري هاي شديد

 

ليتيوم در درمان مرحله حاد اختلال دو قطبي و افسردگي بسيار موثر است .

شروع اثر درمانی ليتيوم نسبتا  کند است ( حدود يک الي سه هفته )، بنابراين بهتر است در اوايل درمان از داروهاي کمکي که سريع تر اثر مي کنند ، به همراه ليتيوم  استفاده کرد .

 

در اختلال افسردگي مقاوم به درمان ، ليتيوم بسيار موثر است و بهتر است همراه با داروهاي ضد افسردگي تجويز شود . درمان باید حداقل 6 ماه پس از بهبودي ادامه پيدا کند .

 

درمان طولاني مدت با لیتیوم به صورت درمان نگه دارنده ، از عود بيماري جلوگيري کرده و باعث کاهش  شدت ، تعداد و مدت حملات مي گردد. احتمال عود بيماري در کساني که ليتيوم را به مدت طولاني استفاده مي کنند 34 درصد و در کساني که استفاده نمي کنند 81 درصد است .

درمان با ليتيوم باعث کاهش  ميزان مرگ و مير در بيماران با اختلال  دوقطبي و افسردگي مي شود .

 

مصرف ليتيوم ميزان اقدام به خودکشي را 5 برابر کاهش مي دهد .

 

 

 

ليتيوم چيست ؟

داروي ليتيوم جزء گروه داروهاي تثبيت کننده خلق مي باشد . اين دارو به طور گسترده ، در درمان بيماريهاي اعصاب و روان استفاده مي شود . ليتيوم از طريق اثر بر سيستم اعصاب مرکزي، باعث کنترل تغييرات خلقي و ثبات خلق مي گردد . علاوه بر اين که ليتيوم درفاز حاد بيماري موثر است  ، باعث جلوگيري از عود مجدد علايم نيز مي شود . ليتيوم را مي توان از سن بالاتر از 12 سال و با تجويز  پزشک  استفاده کرد .

موارد مصرف:

· اختلال دو قطبي :  داروي ليتيوم هم در دوره افسردگي و هم  درفاز شيدايي ( مانيا ) تجويز مي شود.

·  افسردگي هاي شديد و يا مقاوم به درمان و در مواردي که افکار خودکشي جدي وجود دارد ، ليتيوم  به تنهايي يا به همراه ساير داروهاي ضد افسردگي بسيار موثر است .

· در موارد پر خاشگري و عصبانيت شديد مانند اختلال کنترل تکانه ،  بعضي از اختلالات شخصيت و عقب ماندگي ذهني شديد ، داروي ليتيوم  کمک کننده است .  

نحوه مصرف:

ليتيوم در ايران ، با نام ليتيوم کربنات به صورت قرص 300 ميلي گرم وجود دارد .

ليتيوم معمولا به صورت منقسم و حداکثر تا 4 عدد در روز تجويز مي گردد . در صورت صلاحديد پزشک ، مي توان دارو را يکجا و در يک وعده استفاده کرد .

سطح خوني ليتيوم :

مي توان سطح ليتيوم را در خون اندازه گرفت و بر اساس آن ، دوز مصرفي را تنظيم کرد . سطح خوني نرمال ليتيوم 0/6 الي  1/2 ميلي اکي والان در ليتر است .

نکته جهت اندازه گيري سطح خوني  ليتيوم ، آخرين وعده ليتيوم  روز قبل از آزمايش و قبل ازساعت 6 عصر استفاده شود .( روز آزمايش ،  پس از اين که تست  خون  داده شد ليتيوم مصرف شود ).

بايد هر 3 ماه يک بار سطح خوني ليتيوم ، به همراه عملکرد کليوي وعملکرد تيروييد آزمايش گردد .

 

 

عوراض :

عوارض شامل : پر نوشي ، افزايش حجم ادرار و تکرر ادرار ، لرزش خفيف ، عوارض گوارشي ، کم کاري تيروييد ، آکنه  و غيره مي باشد .

مسوميت با ليتيوم : در صورتي که  هر کدام از علايم زير را  مشاهده گرديد ، مصرف ليتيوم را  قطع کرده و فورا با پزشک تماس بگيريد :

تهوع  ، استفراغ ، اسهال .

سرگيجه  ، تغيير سطح هوشياري ، عدم تعادل .

لرزش  شديد ،  تاري ديد ، اختلال در تکلم .

 

تداخل دارويي:

مصرف همزمان بعضي از داروها با ليتيوم ، باعث تغييرات سطح خوني ليتيوم مي شود . بنابراين پزشک خود را از مصرف ساير داروها مطلع نماييد . نمونه اي از اين داروها :

 داروهاي ضد فشار خون : هيدروکلرتيازيد ، لوزارتان ، ديلتيازم ، کاپتوپريل ، انالاپريل

 داروهاي ضد درد : بروفن ، مفناميک ، ديکلوفناک ، سلکوکسيب ، ناپروکسن

آنتي بيوتيک ها : مترونيدازول

 

 

توجه !!

حاملگي : مصرف ليتيوم درحاملگي ممنوع است . استفاده ليتیوم در سه ماه اول بارداري ، احتمال بروز اختلال قلبي را در جنين بالا مي برد ، بنابراين در صورتي که فرد قصد بارداري در حين درمان با ليتيوم را دارد حتما بايد با پزشک خود مشورت کند تا از درمان جایگزین استفاده شود .

شيردهي :  ليتيوم در شير مادر ترشح مي شود و بايد معايب و مزاياي استفاده از آن در شيردهي بررسي گردد.

نکاتي که در طول درمان با ليتیوم بايد رعايت کرد :

براي جلوگيري از بروز عوارض ، روزانه 2 تا 3 ليترآب بنوشيد و ميزان  مصرف نمک را متعادل نگه داريد . در صورتي که يک وعده ليتيوم را فراموش کرديد هر چه سريع تر آن را استفاده کنيد، اما اگر وعده ليتوم  را بيشتر ازيک روز فراموش کرديد  از مصرف دوز فراموش شده در روز بعد خودداري کنيد . به هيچ عنوان مقدار مصرف ليتيوم را بدون نظر پزشک کم يا زياد نکنيد .