پدر و بارداری

پدر و بارداری :

از قدیم و ندیم هر وقت زنی باردار می شود تمام توجه ها بر روی زن رفته و به تدریج وجود مرد کمرنگ و کمرنگ تر می شود . از باورهای غلط رایج در اکثر فرهنگ ها این است که پدر در زمان باردرای همسرش ، هیچ اذیتی نمی شود و به قول معروف تمام بد بختیها  گریبان گیر زن است ، و حتی گاهی به شوخی می گویند پدرها  فقط دهنده اسپرم هستند . زمانهایی که مادر ویار دارد و پدر در حال تماشای فوتبال است یا مادر بی خواب است و پدر خوابیده گویا  پدر ظالم ترین و بیخیال ترین موجود بر روی کره زمین است او همسر خود را فراموش کرده و او را درک نمی کند و به احتمال زیاد بخصوص در اوایل بارداری جملاتی نظیر اینکه "من ویار دارم تو من رو درک نمی کنی" و "من حالم بد است و تو متوجه نیستی"  ویا "بچه تو شکم منه تو که غمی نداری" بین تمام زوجها  رد و بدل می شود. آنقدر نقش پدر ها کمرنگ است که حتی آنها در اکثر مطبهای متخصص زنان ایران اجازه ورود ندارند . حتی گاهی آنها از نعمت شنیدن صدای قلب جنین محروم می شوند . اگر از پزشکی در مورد نقش پدر در باردای سوال شود یا در مقاله ای در مورد این موضوع بحث شود  لیستی از باید ها و نباید ها برای پدر تهیه شده که آنها را باید به طور کامل اجرا کند و در واقع نقش پدر حمایت کامل از مادر و جنین داخل شکم مادر است بمانند اینکه پدر را موجودی ظالم می پندارند که حالا در دوران بارداری  بی چون وچرا فقط باید در خدمت مادر باشد . آنقدر پدرها موجوداتی بدجنس  و زننده پنداشته می شوند که ویاری به نام ویار مرد وجود دارد ! و در واقع زمان بارداری  زمان انتقام از موجودات تنبل و تن پرور به اسم مرد است . گاهی زنان چنان خود را  قربانی می پندارند که فراموش کرده اند که آنها هم در این بارداری نقش داشته اند . بارداری چه خواسته باشد  چه نا خواسته   نقش مادر به اندازه پدر است . گاهی مادران آنقدر از دست پدران عصابی هستند که گویی به آنها تجاوز شده است !! گاهی مادران می گویند پدران به خاطر لذت خودشان و عدم علاقه به مسائل پیشگیری ما را باردار کرده اند  و من سوالم این است که پس نقش شما چه بوده است ؟ حال وقت آن است که در قرن بیست و یکم که تعداد مادران با سواد و شاغل افزایش یافته ، تعصب را کنار گذاشته  و از زاویه دیگر به این قضیه بنگریم. درست است که پدر باردار نمی شود  و ویار نمی گیرد و درد زایمان و شکاف تیغ جراحی را تجربه نمی کند  اما سوال اساسی این است که آیا این موضوع انتخاب خودشان بوده است یا آفرینش آنها را این طور خلق کرده است ؟ یعنی پدران را به خاطر اتفاقی که خودشان در انتخاب آن نقشی نداشته اند تحقیر باید کرد ؟ گاهی پدران در دوران بارداری چنان تحت فشار قرار می گیرند  که آرزو می کنند که ای کاش آنها باردار می شدند  ولی در عوض این همه متلک و کنایه نمی شنیدند .آیا تا به حال به مقاله ای که پدران در زمان بارداری چه می کشند بر خورد کرده اید ؟ آیا تا بحال با متخصص یا مامایی که در مورد نحوه برخورد مادر با پدر و یا نقش مادر در مقابل پدر در دوران بارداری با خانم صحبت کرده باشد برخورد کرده اید ؟ از دیدگاه روانپزشکان و روانشناسان قسمت اعظمی ار علائم بارداری به طور غیر مستقیم ناشی از خشم مادران به پدران است بنا براین اگر بتوان با نظر  مثبت و بدون تعصب و بدون حس قربانی شدن به پدران و باردای نگاه کرد مادران  علائم کمتری را تجربه  می کنند  و هر دو نفر از بارداری تجربه والد شدن  لذت می برند .

 

 دلایل استرس مردان در طول  دوره بارداری:

·       خانم علائم جسمی متعددی دارد و آقا باید در این راه به او کمک کند .

·       عضو جدیدی در راه است  پس او باید به فکر خرج و مخارج  بیشتر باشد . نگرانی در مورد مدیریت مالی برای پدر استرس زا است . در بعضی خانواده ها که هر دو نفر نقش درآمد زایی داشته اند ، بارداری و زایمان باعث کاهش نقش مادر می شود بنا براین نگرانی پدر افزایش پیدا می کند .

·       ممکن است بعضی از خانم ها در طول بارداری ترجیح دهند به منزل مادری خود نقل مکان کنند و یا مادر خانم برای نگهداری از ایشان و قبول وظائف مدتی در خانه آنها اقامت کند ، بنا براین برنامه روزانه  و روتین به هم ریخته و گاهی مرد باید با تنهایی خود دست و پنج نرم کند ، از بین رفتن فضای دو نفره و یا حتی افزایش احتمال دخالت و نهایتا اختلاف خانوادگی اتفاق می افتد.

·       نگرانی در مورد سلامت همسر و جنین : علائم مادر، پدران را نگران می کند گاهی از احساس گناه رنج می برند که چرا همسرانشان انقدر اذیت هستند.

·       اشتغال ذهنی درمورد خدمات رساندن به همسر: گاهی پدران فکر می کنند برای همسرانشان کم می گذارند و همواره به دنبال راههای بهتر برای حفاظت بیشتر از همسر و جنین هستند .

·       نگرانی در مورد آسیب رسیدن به همسر : نگرانی در مورد اینکه شاید فعالیتهای مانند رانندگی یا کار در منزل و یا سایر فعالیت ها در زن باردار باعث خستگی و یا آسیب رسیدن به آنها شود .

·       گاهی بعضی از پدران نگرانند که پس از تولد ، مادر به نوزاد بیشتر توجه کند و او تنها بماند .

·       نا آشنایی در مورد داروهای هورومونی که ممکن است در بارداری تجویز شود یا معاینات و نهایتا زایمان چه طبیعی چه سزارین برای پدر هم حس خجالت و هم ترس را به همرا می آورد.

·       گاهی پدران از آسیب رساندن به همسر و جنین در هنگام نزدیکی در طول باردرای نگرانند و یکی از علتها این است که اکثرا بدون دلیل علمی خاصی زوجها را از  نزدیکی در دوران باردای باز می دارند  و چه بسا مادران فکر می کنند که آنها دیگر برای مردانشان جذابیت سابق را ندارند.

·       پذیرش و کنار آمدن با نقش پدر شدن : حقیقت این است که  مردان احساسات خود را کمتر بروز می دهند  و کمتر در مورد احساست خود با دیگران صحبت می کنند  اما در اکثر موارد  مردان در طول دوران  بارداری  تحت فشار و استرس های روانی زیادی قرار می گیرند . یکی از دلایل  استرس آنها  این است که مادران از پدران انتظار دارند که به محض شنیدن خبر مثبت بارداری همسرانشان ، در نقش پدری خود فرو رفته  و آن را با جان و دل بپذیرند ، به پایکوبی وشادی مشغول شوند ،  به هیچ مسئله دیگری فکر نکنند ، شغل و درامد خود را فراموش کرده و تمام مدت ازافتخاری که نصیبشان شده صحبت کنند  . درست است که زنان زودتر از مردان نقش والد شدن خود را می پذیرند ولی در واقع قسمت اعظمی را مدیون تغییرات هورومونی و وجود علائم جسمی و دیدن تصویر جنین در رحمشان در سونو گرافی هستند بنا براین  باید به پدران فرصت داد  به مرور زمان حس پدری را تجربه کنند . این به معنی سنگدلی  یا بدون احساس بودن مردان نیست  بلکه به این دلیل است که استروژن و پروژسترون بدن آنها بالا نمی رود و تست بارداری آنها مثبت نمی شود !  به دلیل اینکه جنین در بدن مادر است حرکات جنین  به کمک کردن در ایجاد ارتباط بهتر مادر با نوزاد کمک می کند و به همین دلیل گاهی پدران بعد از متولد  شدن نوزاد و با آغوش کشیدن نوزاد  با وی ارتباط برقرارمی  کنند پس قاعدتا  پدران به کمی زمان احتیاج دارند فقط همین!

·       تحمل و پذیرش استرس های همسر و مدیریت آنها : اکثرا مردان اولین کسانی هستند که خانم علائم خود را با  آنها در میان می گذارد مانند لکه بینی، کاهش حرکات جنین، درد شکمی.. اما اکثر خانم ها انتظار دارند که  همسرانشان به خوبی علائم را شناخته و به سرعت پیشنهاد درمانی دهند اما غافل از این که وجود این علائم برای پدر بسیار استرس زا است و هم ترس از آسیب به همسر و کودکش را  تجربه می کند.

·       بی حوصلگی و یا علائم جسمی مادر باعث فاصله گرفتن و کمرنگ شدن رابطه می شود .

·       علائم جسمی مادر و محدودیت های فیزیکی ممکن است  باعث شود فعالیتهای قبلی دو نفره مانند فیلم دیدن ،  گپ زدن های  روزانه ،رابطه جنسی، بیرون ومسافرت رفتن... کمتر شود.

·       احساسات متناقض نسبت به بارداری : خوشحالی از پدر شدن ، ناراضی بودن از جنسیت کودک، نگرانی از علائم جسمی همسر ،کلافه شدن از بی حالی و بد خلقی همسر و گاهی حس پشیمانی از تصمیم گیری در مورد صاحب فرزند شدن.

·       نگرانی از مدیریت و تربیت فرزند در آینده.

·       محدود شدن فعالیت پدر در دوره بارداری مانند کم کردن ساعات کاری و بیشتر ماندن درخانه ، کم شدن یا تعطیل شدن تفریحات قبلی ، برنامه ریزی برای همراهی کردن همسر در ویزیت ها و یا انجام تست های مربوطه .

·       برآورده کردن تمام انتظارات صادره از طرف همسر خانواده همسر و پزشک و سایرین

·       کمتر مورد توجه قرار گرفتن،  کمتر پیش می آید کسی از پدر سوال کند در چه شرایطی به سر می بری ؟ غیر آن باید در برابر متلک های حواله شده از طرف دیگران خویشتن داری کنند :( "خوب حال می کنیا یکی دیگه بدبختی ها رو تحمل می کنه فامیلی تو میره تو شناسنامه بچه!"  .  " تو لذت بردی ، آخر هم  نام پد ررو می خوان نه نام مادر" ! ) .اما تا آنجایی که من خبر دارم از پدران جهت وضع قوانین ثبت احوال از آنها نظر خواهی نکرده اند !

·       اختلافات خانوادگی یا زناشویی حل نشده : بر خلاف باور غلط رایج که "اگر اختلاف دارید یه بچه بیارین"! همیشه در دوران باردای و پس از آن اختلافات شدت پیدا کرده و اوضاع بحرانی تر می شود گاهی باردای میدانی می شود برای ادامه تهدید و لجبازی ، انتقام و نتیجتا افزایش فشار و استرس روانی بر طرفین 

·       گاهی پدران تمایلی برای پدر شدن نداشته اند و به اشتباه به دلیل فشار از سوی همسر یا خانواده ها و یا اجتماع  تصمیم به آوردن فرزند کرده اند، در چنین بارداری هایی هم اختلافات زناشویی بیشتر می شود و هم استرس های روانی وارده برطرفین .

دلایل  ایجاد استرس  در پدر در دوران بارداری زیاد است  و ما به ذکر چند مورد فوق بسنده می کنیم .

مادران عزیز! با توجه به توضیحات فوق نگاه متعصبانه و جنسیتی زنانه و مردانه و احساس قربانی شدن را کنار گذاشته و به استرس هایی که دردوان بارداری شما به همسرانتان وارد می شود توجه کنید ، زیرا نهایتا شما و کودکتان هم از رفع شدن این گونه استرس ها سود برده و بارداری راحت تری را تجربه خواهید کرد.

راهکارها:

1-   قبل از اقدام به باردرای مطمئن شوید طرفین با این تصمیم موافق هستید و در مورد آن به طور شفاف با هم صحبت کنید .انتظارات از صاحب فرزند شدن، تعداد فرزندان و زمان دلخواه برای اقدام را واضحا اعلام کنید .

2-   اگر آقا  از علائمی همچون  افسردگی ، اضطراب و یا سایر علائم روانپزشکی رنج می برد  قبل از اقدام به بارداری یا نهایتا در اوائل دوره  با مراجعه به روانپزشک به رفع آنها اقدام کند.  درصورتیکه پدر بیماری جسمی دارد  و یا الکل و سیگار و یا سایر مواد استعمال می کند  به او کمک کنید تا با مراجعه به پزشک مربوطه  به درمان آنها بپردازد .

3-    درصورتیکه از اختلاف زناشویی رنج می برید هر چه سریع تر نزد یه روانشناس و زوج درمانگر رفته و از او کمک بخواهید .

4-   مادران گرامی همسران خود را به دلیل اینکه درکی از بارداری ندارند تحقیر نکنید و یا از باردرای خود به عنوان ابزاری جهت شماتت همسران استفاده نکنید ، چون هم اثر کاملا مخربی دارد و هم رابطه دچار مشکل می شود .در عوض برای او از بارداری و تجربیاتی که دارید بگویید به طور واضح انتظارات خود را عنوان کنید و چنانچه بد خلق شده اید از او بخواهید  به شما فرصت دهد و جر و بحث را به وقت دیگری موکول کند . توضیح دادن واضح حالات شما بهترین پیشنهاد است به جای اینکه بگویید ( تو که حالیت نیست  من باردارم  و یا تو نمی فهمی !) بگویید ( من در دوران سختی به سر میبرم بی خوابی  ، ویار و استرس  نگرانی  در مورد لکه بینی من را پریشان کرده بنابراین از واکنشهای من دلگیر نشو و لطفا صحبت در مورد مسائل  غیر ضروری را به زمان دیگه ای موکول کن. )

5-   به  طور مشخص و بدون گله و شکایت احساسات خود را با هم در میان بگذارید این کار باعث افزایش احساس همبستگی بین طرفین  و کاهش سو تفاهم ها می شود.

به عنوان مثال:  زوجی که یکی از آنها علاقه به نزدیکی ندارد ممکن است در طرف دیگر حس طرد شدن یا جذاب نبودن یا انواع احساسات دیگر ایجاد شود بنابراین بهتر است که فرد به دیگری اطمینان دهد که این یا به خاطر علائم است یا به خاطر ترس از زایمان زودرس است و به هر دلیلی که است به دلیل بی علاقگی یا رنجش از همسرش نیست .

بنا براین صحبت کردن واضح در مورد احساسات ،اطمینان دهی به یکدیگر، بیان انتظارات ، بهترین پشنهاد برای کاهش استرس بخصوص استرس پدران است .

6-   به پدر فرصت دهید به آرامی نقش پدر شدن را بپذیرد و در این زمینه او را یاری کنید ، بهترین پیشنهاد این است که او را در تمامی مراحل بارداری دخیل کنید ، در اکثر ویزیت های متخصص زنان یا ماما بخواهید شما را همراهی کند و از متخصص بخواهید با پدر در مورد علائم و مسائل پیش رو و روند زایمان  صحبت کند ، شنیدن صدای قلب جنین بی شک تجربه هیجان انگیزی برای والدین است و این تجربه به پدر در پذیرش نقش خود کمک می کند . شرکت در جلسات سونوگرافی و دیدن جنین به شدت توصیه می شود  و باعث افزایش ارتباط پدر با فرزندش می شود . در صورتیکه مطالب مفیدی در مورد بارداری به چشمتان خورد آن را با همسرتان به اشتراک بگذارید ، و از او بخواهید در مورد بارداری و مسائل پیرامون آن مطالعه کند . هفتگی و مرتب به همراه هم در مورد اندازه جنین ، شکل و رشد جنین در سایت یا مجلات معتبر مطالعه کنید و احساساتتان را با هم در میام بگذارید . چناچه فیلم یا عکسی در مورد جنین در سن مورد نظر بود حتما آن را مشاهده کنید . به پدر در مورد هفته های بارداری خبر دهید و به او مژده افزایش هفته یا تغییر ماه را بدهید . در مورد آخرین عکس سونوگرافی جنین احساساتتان را با هم به اشتراک بگذارید . از پدر بخواهید بدون اینکه خجالت بشکد با فرزندتان که هنوز داخل شکم شماست صحبت کند برای او قصه بخواند ،  این کار نه تنها باعث احساس نزدیکی پدر با جنین  می شود بلکه پس از تولد نوزاد صدای پدر خود را تشخیص داده و با او راحت تر ارتباط برقرار می کند .تماس با شکم مادر و حس حرکات جنینی تجربه  بسیار دلچسبی هست . هنگام حرکات فرزندتان آن را به اتفاق همسرتان  تجربه کنید .

از دیگر کارها ، انتخاب نام برای فرزند است در صورتیکه جنسیت جنین مشخص باشد پیدا کردن اسم و هم فکری در این زمینه باعث می شود پدر بیشتر در بارداری نقش داشته باشد و نقش او برایش پر رنگ تر شود .

7-   از پدر بخواهید لازم نیست برای مراقبت از شما فعالیت های فردی اش را تعطیل کند از او بخواهید تا حد ممکن از کار و درآمد زایی و فعالیتهای فردی اش کم نکند  این امر در کاهش استرس پدر بسیار موثر است. به پدر اطمینان دهید  در نبود او مراقب خود هستید  و از کارهایی که برای شما یا جنین خطرناک است اجتناب می کنید و به محض بروز مشکل وی را در جریان خواهید گذاشت.

8-   سعی کنید برنامه  تفریحی روتین خود را داشته باشید از مسافرت بخصوص در سه ماهه دوم و رابطه جنسی در صورت عدم منع پزشکی نترسید.

9-    صحبت کردن در مورد برنامه های پس از زایمان و انتظارات یکدیگر پس از زایمان باعث کاهش نگرانی ها و استرس  طرفین می شود .

10-                       در نهایت از پدر برای حمایت از شما و کودک تشکر کنید .

تمامی نکات فوق نه تنها باعث آرامش در پدر می شود بلکه مادر نیز از باردای خود و همراهی با همسرش بیشتر لذت خواهد برد .

 

نویسنده :

دکتر مینا اسدی – متخصص روانپزشک

 

دکتر سید رضا مهدوی – متخصص روانپزشک