افسردگی بارداری

معمولا اینگونه تصور می شود که بارداری یکی از شادترین دوران زندگی هر زن می تواند باشد ، ولی بر اساس تحقیقات انجام شده حدود 23 درصد خانمها علایمی از افسردگی را در طول بارداری تجربه می کنند .

بسیاری از موارد افسردگی در طول بارداری تشخیص داده نمی شود و علایم آن به حساب تغییرات هورمونی در طول بارداری گذاشته می شود .

در بسیاری موارد تصور بر این است که درمان افسردگی در بارداری غیرممکن است و باعث ایجاد خطراتی برای مادر و جنین می شود .

افسردگی حاملگی چیست :

در طول حاملگی تغییرات هورمونی ایجاد شده میتواند باعث ایجاد تغییراتی در بالانس شیمیایی مغز شده و باعث بروز افسردگی شود  ، این وضعیت می تواند با مشکلات و استرسهای اطراف و محیط پیرامون تشدید شود .

در صورتی که برای دو هفته و بیشتر تعدادی از علایم زیر را تجربه کنید :

·         احساس غم و ناراحتی دائمی

·         اختلال تمرکز

·         بی خوابی ، بد خوابی و یا خواب آلودگی شدید

·         بی علاقگی به فعالیتهای لذت بخش قبلی

·         احساس نا امیدی ، افکار مرگ و یا خودکشی

·         اضطراب

·         عذاب وجدان و یا احساس گناه و احساس بی ارزش بودن

·         تغییر اشتها

عوامل مستعد کننده بروز افسردگی در طول بارداری :

·         مشکلات و اختلافها در رابطه با همسر و اطرافیان

·         سابقه فامیلی افسردگی

·         سابقه درمان برای ناباروری

·         سابقه سقط جنین در بارداریهای قبلی

·         بروز وقایع تنش زا در زندگی

·         وجود مشکلات جسمی مربوط به بارداری

آیا درمان نکردن افسردگی در طول بارداری خطراتی به همراه دارد :

درمان نکردن افسردگی در طول بارداری می تواند به واسطه بی اشتهایی ، سوء تغذیه ، بی تحرکی ، مصرف سیگار و یا الکل و یا سایر رفتارهای آسیب زننده باعث ایجاد زایمان زودرس ، وزن کم نوزاد و مشکلات تکاملی جنین بشود .

نوزادان متولد شده از مادران افسرده بی قراری بیشتر ، فعالیت کمتر و اختلال توجه بیشتری را نشان می دهند.

درمان نکردن افسردگی در طول بارداری احتمال بروز افسردگی بعد از زایمان را افزایش خواهد داد .

درمان افسردگی بارداری :

درمان مشاوره بصورت فردی و یا گروهی

درمان دارویی

نوردرمانی ( Light Therapy )

درمانهای نوروتراپی ( rTMS – TDcS  )

آیا درمان دارویی در طول بارداری خطرناک است :

تحقیقات انجام نشان داده است که مصرف برخی از داروها در زمان افسردگی ممکن است باعث بروز مشکلاتی برای جنین بشود البته بر خلاف تصور عموم و حتی بسیاری از متخصصین زنان و زایمان ، مصرف برخی داروها در طول بارداری خطرات شناخته شده ای را ایجاد نخواهد کرد .

برای مشخص کردن تاثیر داروها بر روی جنین در زمان بارداری طبقه بندی پزشکی خاصی وجود دارد . بر اساس این طبقه بندی :

داروهای گروه A : داروهایی که بر اساس تحقیقات انجام شده هیچ خطری در سه ماه اول بارداری و بعد از آن برای جنین ندارند .

داروهای گروه B ، داروهایی هستند که بر اساس بررسی های انجام شده روی حیوانات و آزمایشگاه ، مصرف آنها در زمان بارداری خطری برای جنین ایجاد نخواهد کرد.

داروهای گروه C  ، داروهایی هستند که خطر آنها برای جنین در زمان بارداری تایید نشده است ولی در بررسی روی حیوانات خطراتی مشاهده شده ، با وجود این در مواردی و با صلاحدید پزشک ، مزایای استفاده از دارو بیشتر از خطرات آن است .

داروهای گروه D ، داروهایی هستند که مصرف آنها در زمان بارداری برای جنین خطرناک می باشد با وجود این در مواردی و با نظر پزشک مزایای مصرف دارو ممکن است بیشتر از خطرات آن باشد .

داروهای گروه X ، داروهایی هستند که مصرف آنها حتما باعث بروز مشکلات و خطراتی در جنین می شود و مصرف آنها توصیه نمی شود .

داروهایی که برای درمان افسردگی استفاده می شوند انواع متفاوتی دارند و در گروهای متفاوتی که در بالا به آن اشاره شد قرار می گیرند . این نکته نشان می دهد که بر خلاف تصور عموم ، می توان از داروهایی برای درمان افسردگی استفاده کرد که جزو گروه بی خطر و یا کم خطر برای جنین می باشند .

در مواردی که افسردگی ایجاد شده خفیف یا متوسط باشد می توان از روشهای مشاوره برای درمان افسردگی استفاده کرد ولی در موارد شدید حتما باید از درمانهای دارویی کم خطر در طول بارداری استفاده کرد . درمان نکردن افسردگی شدید در طول بارداری خطراتی به مراتب بیشتر از درمان دارویی برای مادر و جنین ایجاد خواهد کرد .

درمانهای نوروتراپی مانند تحریک مغز با جریان مستقیم ( TDcS ) و تحریک مغناطیسی مغز ( rTMS ) بدونه هیچگونه تاثیر بد و در تمام انواع افسردگی ( خفیف تا متوسط ) می تواند تاثیر گذار باشد .

چگونه احتمال ابتلا به افسردگی در بارداری را کاهش دهیم :

·         ورزش و فعالیت بدنی مناسب با افزایش سطح سروتونین و کاهش سطح کورتیزول باعث کاهش احتمال افسردگی خواهد شد .

·         استراحت کافی و برنامه خواب منظم باعث افزایش انرژی در طول روز و افزایش قدرت ذهنی برای مقابله با استرسهای روزمره خواهد شد .

·         تغذیه مناسب و عدم استفاده از رژیمهای غذایی حاوی شکر زیاد ، کافیین و مواد شیمیایی افزودنی و نگهدارنده .

·         اسیدهای چرب امگا 3 و روغن ماهی در صورتی که بصورتی تهیه شده باشند که جیوه آنها حذف شده باشد می تواند باعث کاهش علایم افسردگی بشود.

 

نویسنده :

دکتر سید رضا مهدوی – متخصص روانپزشک

 

دکتر مینا اسدی – متخصص روانپزشک